Czym jest Zcash (ZEC)?

Wprowadzenie

Zcash (ZEC) to kryptowaluta launchowana w 2016 r. jako fork Bitcoina, oferująca opcjonalną pełną prywatność transakcji dzięki dowodom zk-SNARKs (zero-knowledge Succinct Non-Interactive Argument of Knowledge). Limit emisji wynosi 21 mln ZEC z czteroletnim halvingiem.

Adresy t i z

• Adresy transparentne (t-addr): działają jak Bitcoin, transakcje widoczne w blockchainie
• Adresy ekranowane (z-addr): pełna prywatność – ukrywają nadawcę, odbiorcę i kwotę
• Unified Addresses: nowy format Orchard łączący różne pule prywatności

Najnowsza pula Orchard używa zaawansowanego systemu dowodów Halo 2, eliminując trusted setup wymagany przez wcześniejsze wersje protokołu.

Zcash vs Monero

W odróżnieniu od Monero, gdzie prywatność jest domyślna i obowiązkowa, Zcash daje wybór: użytkownik może korzystać z transparentnych lub ekranowanych adresów. Daje to większą elastyczność (np. zgodność z giełdami), ale w praktyce większość transakcji ZEC odbywa się w trybie transparentnym.

Regulacje i dostępność

Część giełd (Bittrex, OKX, Binance w niektórych jurysdykcjach) wycofała Zcash z powodu nacisków regulacyjnych. Nadal dostępny na Coinbase (tylko t-addr), Kraken (poza UE) i Gemini.

Ryzyka

Płynność niższa niż top kryptowalut. Presja regulacyjna UE (MiCA) i USA na monety prywatności. Do bezpiecznego przechowywania zalecany portfel sprzętowy Ledger lub natywny Zashi Wallet wspierający Orchard.