Wat is MiCA?

Inleiding

MiCA (Markets in Crypto-Assets Regulation, verordening EU 2023/1114) is het eerste allesomvattende en rechtstreeks toepasselijke regelgevende kader van de EU voor cryptoactiva. Vóór MiCA was de cryptoregulering versnipperd: elke lidstaat hanteerde een eigen nationale registratie- of vergunningspraktijk en een gemeenschappelijk Europees kader ontbrak.

MiCA verandert dat. De verordening creëert één uniforme vergunning – de CASP-vergunning (Crypto-Asset Service Provider) – waarmee een cryptobedrijf in alle 30 EU/EER-landen actief mag zijn op basis van één vergunning van de toezichthouder in het thuisland. Tegelijk komen er beleggersbescherming, transparantie-eisen en regels tegen marktmisbruik die sterk lijken op de traditionele financiële regelgeving.

In de praktijk raakt MiCA iedereen die cryptoactiva koopt, verkoopt of bewaart in de EU – ook al richten de regels zich vooral op bedrijven. Zijn blockchainbegrippen nog nieuw voor je? Begin dan met onze gids over de basis van crypto-investeren.

De basis van MiCA

MiCA werd in april 2023 met ruime meerderheid aangenomen door het Europees Parlement en verordening (EU) 2023/1114 werd officieel gepubliceerd op 31.05.2023. Het gaat om een verordening en niet om een richtlijn, wat betekent dat zij rechtstreeks geldt in elke lidstaat zonder afzonderlijke nationale implementatiewetgeving – een belangrijke reden voor het harmoniserende effect.

Onderdeel van de politieke achtergrond was het stablecoinproject Libra van Facebook (Meta) uit 2019, dat in de EU de vrees wekte dat een private, wereldwijde digitale munt de monetaire soevereiniteit zou kunnen ondermijnen. De stablecoinregels van MiCA zijn grotendeels een antwoord op precies die zorg.

Gefaseerde inwerkingtreding

• 30.06.2024: de regels voor stablecoins (e-moneytokens en activagerelateerde tokens) werden van toepassing.
• 30.12.2024: de regels voor aanbieders van cryptoactivadiensten (CASP) werden van toepassing.
• 01.07.2026: de nationale overgangsperioden liepen in alle lidstaten af – vanaf dat moment mogen alleen MiCA-vergunde bedrijven cryptodiensten aanbieden in de EU.

De overgangsperiode moest eerder nationaal geregistreerde bedrijven de overstap vergemakkelijken en de lengte verschilde per lidstaat – in Luxemburg gold voor VASP-geregistreerde bedrijven de maximale termijn van 18 maanden. Na 01.07.2026 is de overgang vrijwel overal afgerond, en de Europese Autoriteit voor effecten en markten (ESMA) heeft partijen zonder vergunning publiekelijk opgeroepen hun EU-activiteiten ordelijk af te bouwen.

Wat regelt MiCA precies?

MiCA valt uiteen in twee grote blokken: de uitgifte van cryptoactiva (inclusief stablecoins) en het aanbieden van cryptoactivadiensten. Beide kennen eigen eisen.

Drie categorieën cryptoactiva

• E-moneytokens (EMT): cryptoactiva waarvan de waarde stabiel wordt gehouden ten opzichte van één officiële valuta, zoals de euro of de dollar. Voorbeelden zijn euro- en dollargedenomineerde stablecoins zoals USDC en EURC van Circle.
• Activagerelateerde tokens (ART): cryptoactiva die worden gestabiliseerd ten opzichte van meerdere valuta's, een grondstof (bijvoorbeeld goud), een ander cryptoactief of een combinatie daarvan.
• Overige cryptoactiva: alles wat geen EMT of ART is – waaronder Bitcoin, Ethereum, de meeste andere munten en zogenoemde utility tokens.

Uitgevers van EMT's en ART's hebben altijd een vergunning van een nationale toezichthouder nodig plus een goedgekeurd whitepaper waarin de kenmerken en risico's van de token en de verplichtingen van de uitgever staan beschreven. Voor overige cryptoactiva ligt de lat lager: de uitgever hoeft doorgaans alleen een whitepaper te melden bij de bevoegde autoriteit voordat het actief aan het publiek wordt aangeboden.

De CASP-vergunning – de kern van cryptodiensten

Een bedrijf dat cryptoactivadiensten aanbiedt aan EU-klanten heeft een CASP-vergunning nodig. MiCA onderscheidt tien cryptoactivadiensten, en een vergunning wordt altijd verleend voor specifiek benoemde diensten – niet automatisch voor alle:

• A. Bewaring en administratie van cryptoactiva namens cliënten
• B. Exploitatie van een handelsplatform voor cryptoactiva
• C. Omwisseling van cryptoactiva tegen geld
• D. Omwisseling van cryptoactiva tegen andere cryptoactiva
• E. Uitvoering van orders namens cliënten
• F. Plaatsing van cryptoactiva
• G. Ontvangst en doorgifte van orders
• H. Advies over cryptoactiva
• I. Vermogensbeheer in cryptoactiva
• J. Overboekingsdiensten voor cryptoactiva

Dat is een belangrijk detail dat in het publieke debat vaak vervaagt: een MiCA-vergund bedrijf is niet automatisch een "crypto-exchange" zoals de consument die kent. Veel vergunninghouders zijn banken, bewaarders, vermogensbeheerders of adviesbedrijven zonder publiek handelsplatform (dienst B). Echte handelsplatformen vormen slechts een deel van de vergunde bedrijven.

Vergunningseisen

• Voldoende eigen vermogen, ingedeeld in drie klassen naar dienstenaanbod (minimumkapitaal doorgaans 50.000–150.000 euro)
• Scheiding van cliëntenvermogen en eigen vermogen van de onderneming
• Een werkend en transparant klachtenproces
• Identificatie, voorkoming en openbaarmaking van belangenconflicten
• Redelijke maatregelen om uitbestedingsrisico's te beheersen
• Een plan voor een ordelijke afwikkeling bij eventuele beëindiging

De vergunning wordt altijd verleend door één nationale toezichthouder (de AFM in Nederland, BaFin in Duitsland, de AMF in Frankrijk), maar werkt met een Europees paspoort: eenmaal verleend geeft zij het recht om in alle 30 EU/EER-landen actief te zijn zonder aparte nationale vergunningen.

Regels tegen marktmisbruik

MiCA brengt ook verboden die bekend zijn uit de effectenregelgeving naar de cryptomarkt: handel met voorwetenschap, onrechtmatige openbaarmaking van voorwetenschap en marktmanipulatie zijn uitdrukkelijk verboden bij de handel in cryptoactiva. ESMA en de nationale toezichthouders zien toe op naleving.

Stablecoins onder MiCA – de zaak Tether

De stablecoinregels van MiCA gelden sinds 30.06.2024 en de beperking voor CASP's sinds 30.12.2024: een MiCA-vergunde exchange mag geen handel meer aanbieden in een e-moneytoken waarvan de uitgever geen MiCA-goedkeuring heeft.

Die regel raakte de grootste stablecoin van de markt, USDT van Tether, rechtstreeks. Tether heeft geen EMT-vergunning aangevraagd in de EU en stelt publiekelijk dat de eis om minstens 60% van de reserves aan te houden als EU-bankdeposito's niet past bij de huidige reservestructuur. Het gevolg was dat grote EU-gereguleerde exchanges de USDT-paren stapsgewijs schrapten: Coinbase in december 2024, Crypto.com in januari 2025 en Kraken en Binance in het voorjaar van 2025. Begin juli 2026 bood geen enkele MiCA-vergunde exchange nog USDT-handel aan EU/EER-klanten – al blijven het aanhouden en zelf bewaren van USDT volkomen legaal.

USDC van Circle en de eurogedenomineerde EURC hebben de plaats van Tether op de EU-markt ingenomen; Circle kreeg in juli 2024 een vergunning als elektronischgeldinstelling in Frankrijk. Ook andere MiCA-conforme stablecoins zijn verschenen, zoals de eurogedenomineerde EURI van Banking Circle.

MiCA vergeleken met andere cryptoregulering

Verenigde Staten (GENIUS Act en CLARITY Act)

De VS gaan stapsgewijzer te werk. De GENIUS Act, van kracht sinds juli 2025, richt zich specifiek op betaalstablecoins en hun reservevereisten, terwijl de bredere CLARITY Act over de structuur van de cryptomarkt later in het Congres werd behandeld.

Verschil met MiCA: de Amerikaanse aanpak is versnipperder en productgerichter in plaats van één allesomvattend vergunningsstelsel voor alle cryptodiensten. MiCA dekt zowel uitgifte als dienstverlening in de hele EU met één verordening.

Verenigd Koninkrijk (FCA-regime)

De Britse Financial Conduct Authority bouwt na de brexit buiten de EU aan een eigen gefaseerd kader. Verschil met MiCA: het FCA-model leunt sterk op bestaande financiële wetgeving en ontwikkelt zich nationaal, terwijl MiCA rechtstreeks toepasselijk is en in 30 landen tegelijk kan worden gepaspoorteerd.

De eerdere EU-situatie (nationale VASP-registers)

Vóór MiCA hanteerden veel lidstaten nationale VASP-registraties op basis van de antiwitwasrichtlijn, met sterk uiteenlopende normen. Verschil met MiCA: nationale registraties gaven niet automatisch het recht om in andere lidstaten actief te zijn en het regelgevingsniveau kon licht zijn. MiCA vervangt deze versnipperde systemen door één EU-breed vergunningsstelsel.

Sterke en zwakke punten van MiCA

• ✅ Eén vergunning met paspoortrechten in de hele EU/EER
• ✅ Uniforme beleggersbescherming en transparantie-eisen in elke lidstaat
• ✅ Duidelijke rechtszekerheid, waardoor institutionele partijen makkelijker instappen
• ✅ De eerste brede cryptoregulering in een groot economisch blok – een model voor andere jurisdicties
• ✅ Een openbaar, centraal ESMA-register maakt het eenvoudig een aanbieder te controleren

Praktische gids: vergunde bedrijven controleren

De officiële en actuele bron voor alle MiCA-vergunde bedrijven is het centrale register van ESMA, gepubliceerd als CSV-bestanden en wekelijks bijgewerkt. Dat is de enige volledig betrouwbare manier om een vergunning te controleren, omdat nationale toezichthouders op verschillende momenten aan ESMA rapporteren.

Op 10.08.2026 stonden er 324 vergunde CASP's in het ESMA-register, toegelaten door 26 nationale autoriteiten en actief op alle 30 EU/EER-markten. Dat cijfer omvat alle aanbieders van cryptoactivadiensten – niet alleen publieke handelsplatformen.

Vergunningen per land (aantal tussen haakjes): Duitsland (69), Frankrijk (35), Nederland (29), Cyprus (25), Malta (22), Spanje (15), Luxemburg (13), Ierland (12), Liechtenstein (12), Oostenrijk (11), Tsjechië (11), Letland (10), Italië (9), Denemarken (7), Kroatië (6), Litouwen (6), Noorwegen (6), Slowakije (6), Finland (5), Bulgarije (4), Estland (3), Slovenië (3), België (2), IJsland (1), Portugal (1), Zweden (1). Griekenland, Hongarije, Polen en Roemenië hadden in augustus 2026 nog geen enkele CASP-vergunning verleend.

De situatie in Nederland

In Nederland verleent de Autoriteit Financiële Markten (AFM) de CASP-vergunningen; De Nederlandsche Bank houdt daarnaast prudentieel toezicht op onderdelen van de sector. Nederland behoort met circa 29 vergunningen tot de drie grootste vergunningslanden van de EU, na Duitsland en Frankrijk.

Voor Nederlandse consumenten is dat gunstig: veel bekende aanbieders zijn hier lokaal vergund, waaronder Bitvavo, BTC Direct, Bitonic, Coinmerce en MoonPay Europe B.V. Daarnaast bedienen internationale partijen met een vergunning elders in de EU – zoals Coinbase (Luxemburg), Kraken, Bitpanda (Oostenrijk) en Crypto.com (Malta) – de Nederlandse markt legaal via het Europees paspoort. Controleer altijd in het ESMA-register om welke entiteit en welk land het gaat.

Bekende MiCA-vergunde exchanges (augustus 2026)

• Coinbase – vergunning in Luxemburg (CSSF)
• Kraken – MiCA-vergund
• Bitpanda – vergunning in Oostenrijk (FMA)
• Bitstamp – vergunning in Luxemburg (CSSF)
• Crypto.com – vergunning op Malta (MFSA)
• Bybit – vergunning in Oostenrijk (FMA), actief als Bybit EU GmbH
• OKX – vergund via de EU-entiteit
• eToro – vergunning op Cyprus (CySEC)
• Bitvavo, Coinmerce, Bitonic en BTC Direct – Nederlandse aanbieders met AFM-vergunning
• Blockchain.com – vergunning op Malta (MFSA)
• CoinJar – vergunning in Ierland (Central Bank of Ireland)

Bedrijven zonder MiCA-vergunning (augustus 2026)

• Binance – trok de Griekse aanvraag in juni 2026 in en haalde de deadline van 01.07.2026 niet; het bedrijf zegt in een andere lidstaat aan te vragen.
• MEXC – had in augustus 2026 geen MiCA-vergunning.

Omdat het register voortdurend verandert, controleer je de actuele status voordat je een grote storting doet. Voor langdurige bewaring van grotere bedragen is een hardwarewallet zoals Ledger het overwegen waard – zie onze vergelijking van cryptowallets. Voor de fiscale kant geeft onze gids over de basis van cryptobelasting nuttige achtergrond.

Conclusie

MiCA is de eerste brede poging om de cryptomarkt dezelfde juridische duidelijkheid te geven die de traditionele financiële sector al lang kent. De kernbelofte – één vergunning, paspoortrechten in de hele EU/EER – is een aanzienlijke verlichting voor bedrijven én consumenten, die er nu op kunnen vertrouwen dat een vergunde aanbieder een uniforme en redelijk strenge toets heeft doorstaan.

De uitvoering bleek echter zwaar. Toen de overgang op 01.07.2026 afliep, had slechts een fractie van de eerder geregistreerde bedrijven een volledige CASP-vergunning, en zelfs de grootste namen vielen tijdelijk buiten de EU-markt.

Vanuit consumentenperspectief is de conclusie eenvoudig: de MiCA-vergunning controleren voordat je een cryptodienst gebruikt, is inmiddels net zo vanzelfsprekend als het controleren van de vergunning van een bank. Het register is openbaar en de controle kost slechts een moment – maar kan het verschil maken tussen een gereguleerde en een ongereguleerde dienst.